شەماڵ طەلیعە18/7/2020 285 جار بینراوە

مەهزەلەى مووچە

 

لەماوەى سی ساڵى حوکمڕانى هەردووبنەماڵەى بارزانى وتاڵەبانى دا ، گرفتى مووچە ودابین کردنى مافى مووچەى هاوڵاتیان هەمیشە کارتێکى فشار بووە لەلایەن هەردوو بنەماڵەى حوکمڕانى ناوبراو بۆ برسیکردن وکڕین کەسایەتى وپەرتەوازەبوون ودرزخستنە ناو پێکهاتەى جەستەیى نەتەوەیی کورد بەکاریان هێناوە ، لەبەرامبەریش دا مووچەخۆران ( فەرمانبەران ، مامۆستایان ) نەزانانە پێیان خستووەتە ناو ئەم گەمە دۆڕاوەوە وکەوتوونەتە ململانێیەکى بێ ئەنجام لەگەڵ هەردوو پارتى دەسەڵاتداردا .


ئاشکرایە کەهەر لەسەرەتاى ساڵانى نەوەتەکانەوە واتا لەگەڵ دروستبوونى ( حکومەتى هەرێمى کوردستان ) پرسی پێدان وڕێکخستن وئیستحقاقى مووچە پرسێکى گرنگ وڕۆژانەیی بووە ، دیارە لەمەش دا دەسەڵات مەبەست وسیاسەتێکى دیاریکراوى هەبووە بۆ ئەوەى هەموو حەز وئاوات وئومێد وخەون وئامانجى کورد ڕاکێشیتە ناو ئەم گەمە دۆڕاوەوە کەگەمەى ( مووچەیە ) .


• خۆپیشاندان وگردبوونەوەکان


بەدرێژاى مێژووى ناڕەزاییەکان لەژێر ناوى گردبوونەوە وخۆپیشاندان دا ، هاوڵاتیانى ناڕەزایی ئەولەویاتى داواکارى وخواستەکانیان مووچە وخزمەتگوزارییە سەرەتایییەکان بووە ، لەخۆپیشاندانەکانى ساڵانى 2007 _2020 بەشى هەرە زۆرى خۆپیشاندانەکان لەپێناو بڕین ودواخستن ودەستکارى کردنى مووچە بووە یان بەهۆى سیستمى پاشەکەوت کردنى مووچەوە بووە .


هەڵبەتە هەموو خۆپیشاندانەکان نەکاریگەرى لەسەر دەسەڵات بەجهێشت ونەتوانى لاى کەمێکەى مووچە وەکو خۆى بهێلێتەوە، ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆئەوەى کەنەفەس وداواکارى خۆپیشاندەران کورت وسنووردار بووە وخۆى تەنها لە پرسى مووچەدا بنیووەتەوە ولەپاش پێدانى مووچە وهەموویان بەبێ دەنگى وملکەچییەوە ڕوویان کردۆتە ماڵەوە ، لەکاتێکدا دەسەڵات مەیلى بۆچارەسەرکردن ى پرسەکە نەبووە بەڵکو تەنها بۆ کوشتن وبڵاوەپێکردنى ناڕەزاییەکان بووە ، بەڵگەش بۆ ئەمەش دەستپێکردنەوەى خۆپیشاندانەکان بووە دواى تێپەڕینى چەند مانگێکى تر .


• ڕوانگەى دەسەڵاتدار بۆدەنگە ناڕەزاییەکان


پارتى ویەکێتى لەم پرسەدا واتا پرسى پێدانى مووچە ، سیاسەتى ( گەمەکردن بەئێسقان ) یان گەمەکردن بەمووچە بەکاردێنن ، واتا هەرکات بزانن خەڵکى ناڕازى یەکگرتوو وبەهێز وچالاکن ئەوا ئێسقانەکەیان لێ وەردەگرنەوە ، ومووچەکەیان کەم دەکەنەوە وتەواو تەواو برسیان دەکەن تا لەخەمى گۆڕینى دەسەڵات وکێشە ستراتیژییەکان دا نەبن ، کاتێکیش زانیان هەمووان تەنها وتەنها هاوار وناڵەى مووچەیانە ، ئەو کات ئێسقانەکە فڕى دەدەنەوە بەرپێی خۆپیشاندەران ، بەمەش پەتى ناڕەزاییەکان شل دەکەنەوە وسەرلەنوێ دەیانگێڕێننەوە ماڵەوە .


تائەندازەیەک لێرەدا هەروەکو شوانێک چۆن دەڕوانێتە سەگەکەى کەهەر کات بیەوێت ئیسقانەکەى بۆ فڕیدات ، هەردوو پارتى دەسەڵاتداریش ئەوا دەڕواننە کورد .

 

• خواستە ستراتیژییەکان


بەشێوەیەکى گشتى کورد لە خۆپیشاندان ودەنگە ناڕەزاییەکان دا پێداگیرى لەسەر کێشە ستراتیژییەکان نەکردووە ، بۆنموونە بەکەمى باسى لە پرسى دەستاودەستکردنى دەسەڵات کردووە ،یان گۆڕین ونەهیشتنى دەسەڵاتى بنەماڵەیی ، یان پرسی لامەرکەزیی ئیدارى وریکخستنى داهات وچاودێرى خستنە سەر خاڵە گومرگیییەکان ، یان دیاریکردن وسنوورداکردنى دەسەڵاتى هەر سێ سەرۆکایەتیەکە ( هەرێم ، وەزیران ، پەرلەمان ) بەڵکو خەم وتاکە خواستیان دابینکردنى مووچە بووە ئەمەش هەموو خواستە ستراتیژییەکانى لەبیربردوونەتەوە لەکاتێکدا ئەگەر ئەم خواست وپرسە ستراتیژییانە چارەسەر بکرێت ئەوا بێگومان شتێک نامێنى بەناوى کێشەى مووچە ، چونکە لەوکاتەدا ئەم پرسى مووچە لەچوارچێوەى گەمەکردن بەمافى مامۆستا وبەکارهێنانى وەکو کارتى فشار بۆ برسى کردن وپەرتەوازەکردن وسووککردنیان نامێنى و دەکەوێتە ناو چوارچێوەیەکى یاسایی ئیداریی سەربەخۆ وسیستماتیزەکراو ودەستێکى پاک وئەمین .

 

زۆرترین خوێندراوە

  • یەک ڕۆژ
  • یەک هەفتە
  • یەک مانگ

بۆ زانینی سەرپێچی ئوتۆمبێلەکەت کلیک بکە

سلێمانی هەولێر دهۆک

ڕاپرسی

كام جۆری سیستەمی حوكمڕانی بۆ هەرێمی كوردستان دەگونجێت ؟




    
Copyright © 2015 Snur Media. Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure